Van protest naar begrip

De discussies gingen destijds over stikstof, krimp van de veestapel en bedrijven die mogelijk zouden verdwijnen. Maar misschien deed vooral de beeldvorming pijn. Boeren voelden zich steeds vaker weggezet als vervuilers en veroorzakers van maatschappelijke problemen, terwijl achter ieder bedrijf juist een familie, een geschiedenis en een levenswerk schuilgaat. Een levenswerk dat draait om goed voedsel maken. Nog een belangrijk beroep voor ons land en de mensheid ook, zou je denken.

Tijdens die protesten ontstond tegelijkertijd iets anders: saamhorigheid. Mensen die elkaar nauwelijks kenden vonden elkaar in hetzelfde gevoel van onzekerheid over de toekomst. Terwijl de één met de trekker meeging, bleef de ander thuis om voor de dieren te zorgen en het nieuws te volgen. Het besef groeide dat de sector alleen sterker kon worden door zichzelf beter te laten zien.

En dat gebeurde ook. De afgelopen jaren hebben boeren vaker hun deuren geopend voor burgers, scholen en beleidsmakers. Ze vertelden over het werk op het erf, over de zorg voor dieren en over de productie van voedsel. Want achter iets eenvoudigs als een pak melk zit dagelijks vakmanschap en handwerk.

Ook in de kalverhouderij is dat verhaal vaak moeilijker uit te leggen dan mensen denken. Wie jonge kalveren ziet, heeft soms geen beeld van hoe de dieren zich ontwikkelen of waarom de sector überhaupt bestaat. Toch is juist dat gesprek belangrijk. Niet om alles goed te praten, maar om uit te leggen hoe de praktijk werkelijk werkt.

Tegelijkertijd is de toon in het publieke debat harder geworden. Waar boeren vroeger vooral discussieerden over regelgeving of prijzen, voelen sommigen nu ook angst voor de manier waarop over hen wordt gesproken. De afstand tussen stad en platteland lijkt groter geworden. Volgens veel boeren ligt het probleem daarbij niet eens zozeer bij burgers, maar vooral bij beleid dat wordt gemaakt zonder voldoende kennis van de dagelijkse praktijk op een boerderij.

Dat wringt des te meer nu landbouwgrond steeds vaker plaatsmaakt voor natuurontwikkeling. Veel boeren vragen zich af hoeveel ruimte er in de toekomst nog overblijft voor voedselproductie. Daarbij groeit de frustratie over plannen en toekomstvisies die volgens hen te weinig aansluiten op de praktijk. Nieuwe technieken worden verplicht gesteld, terwijl ondernemers zich afvragen of die oplossingen wel haalbaar, betaalbaar of effectief zijn.

Ondernemen in de landbouw betekent voortdurend aanpassen. Dat is altijd zo geweest. In de kalverhouderij verandert bijvoorbeeld ook het voedselaanbod. Producten die jarenlang vanzelfsprekend beschikbaar waren, verdwijnen of krijgen een andere bestemming. Dat dwingt ondernemers opnieuw na te denken over hun bedrijfsvoering en kostprijs. Toch zit juist daarin ook de kracht van de sector: boeren blijven zoeken naar oplossingen. Ze weten als geen ander dat verandering onderdeel is van ondernemen. Maar daarvoor is wel wederzijds begrip nodig.

Volgens veel boeren ontbreekt het daar tegenwoordig aan. In discussies overheersen vaak beelden van protesterende trekkers en maatschappelijke conflicten, terwijl het persoonlijke verhaal van de boer zelf onderbelicht blijft. Ondertussen verdwijnen steeds meer bedrijven. De vraag dringt zich op hoeveel van de boeren die vijf jaar geleden nog protesteerden, vandaag de dag überhaupt nog actief zijn.

Juist daarom moeten agrariërs hun verhaal blijven vertellen. Aan burgers, aan bezoekers op het erf en soms ook aan beleidsmakers. Niet omdat één gesprek direct alles verandert, maar omdat begrip vaak begint met luisteren. Ook wij zijn hier actief mee bezig. Want uiteindelijk draait landbouw niet alleen om cijfers, regels of uitstoot. Achter ieder bedrijf staan mensen met hart voor hun dieren en hun vak. En zonder dat hart klopt het verhaal niet.

Evelien Smit
Troste kalverhouder in Nieuweroord