‘Cuddle-box’ helpt bij optimale start van kalf en koe

Een uur volpraten over een goede biestvoorziening, is voor melkveehouder Coen Bokdam geen enkel probleem. Wel hanteert hij één belangrijke stelregel: het verstrekken van biest moet makkelijk toe te passen zijn. Want alles wat omslachtig is, doe je maar drie keer en vervolgens niet meer, is zijn overtuiging. Op zijn bedrijf in Bornerbroek (Ov) staat de ‘Cuddlebox’ van Spinder centraal. Niet alleen voor het winnen van de eerste biest; ook voor een optimale start van de lactatie is de box een ideaal hulpmiddel.
De laatste drie weken van de dracht staan de droge koeien in een ruime strostal. In de hoek, tegen de voergang, staat de Cuddlebox. Hier kan de koe na afkalven even afgezonderd worden. Bokdam gebruikt dit moment om de eerste biest te winnen met een mini-melker. Kalveren worden geboren met een energievoorraad, weet hij. Die energie is nodig voor het opstaan van het kalf en het drinken van de eerste biest. “Pasgeboren kalveren hebben een hoge zuigbehoefte. Wacht je langer dan twee uur met biest, dan is die energieprikkel weg en is de zuigbehoefte minder sterk.”

Energieprikkel na geboorte
Door het kalf snel na de geboorte te laten drinken, is het eenvoudiger om voldoende biest te geven. Bokdam geeft zijn kalveren – vaars of stier behandelt hij hetzelfde – de eerste keer 4 liter. “Door de hoge energieprikkel vlak na de geboorte is deze hoeveelheid geen enkel probleem.” Een bijkomend voordeel is dat de eerste biest veel antistoffen bevat en deze goed door de darmwand worden opgenomen. Hiermee geeft de melkveehouder de dieren een optimale start. Na de eerste voeding sluit de darmwand zich waardoor er minder antistoffen opgenomen worden. Een snelle eerste biestverstrekking én voldoende biest zijn dus belangrijk.
Ook de temperatuur van de biest is een aandachtspunt. Biest moet in de lebmaag terechtkomen en niet in de pens. Dat betekent dat de slokdarmsleuf goed moet werken en daarvoor is de melktemperatuur belangrijk. Bokdam warmt de mini-melker op door het opzuigen van een emmer warm water. “Doe je dit niet dan koelt de biest meteen af.” Om de biest toe te dienen legt hij het kalf bij de kop van de koe vóór de Cuddlebox. Dat het kalf op het voer van de koe ligt, is niet erg. “Dat is juist goed”, zegt hij. “Door de geur van het kalf aan het voer, vreet de koe ook het voer snel op. Zo komt de melkgift meteen goed op gang.”

Ook groeihormonen in biest
De tweede biest wordt gewonnen in de melkstal. Om deze biest niet te koud te verstrekken, wordt de biest in een rvs emmer gedaan en opgewarmd in een waterbad van maximaal 55 graden Celsius. Als de biest een temperatuur van 40 graden heeft bereikt, wordt deze aan het kalf verstrekt. In biest zitten niet alleen antistoffen. Ook groeihormonen en veel melkvet. Dit geeft de kalveren volgens Bokdam een kickstart: “De natuur heeft dit allemaal goed geregeld. Daar moet je de eerste dagen volop gebruik van maken.”
In de medische wereld wordt voor biest grof geld betaald. De Overijsselse melkveehouder verbaast zich er daarom over dat sommige collega’s zo snel mogelijk van biest willen afstappen. “Ik weet wel dat het soms makkelijker is om melkpoeder aan te maken, maar als je er aan de voorkant voldoende biest en vitamine A in stopt, dan kost het aan de achterkant minder frustratie en minder geld.” En die vitamine A betekent voor Bokdam voldoende “aandacht en tijd” aan de kalveren besteden.

Melk uit strakke speen
Na de biest krijgen de kalveren melkpoeder van Quality Calf. De opname van deze hoogwaardige melkpoeder start met 2,5 liter per keer. Op een leeftijd van tien dagen, krijgen de dieren 3,5 liter per keer. Deze hoeveelheid wordt aangehouden totdat de kalveren zeven weken oud zijn. Daarna wordt de melkgift in stapjes afgebouwd. Drinken doen de kalveren uit een speenemmer met een strakke speen waarop ze hard moeten zuigen. Hierdoor neemt de speekselproductie toe en dat is goed voor de vertering van de voeding.
Bokdam: “In speeksel zit bicarbonaat. Dit houdt de pH in het verteringskanaal op het juiste peil zodat enzymen en bacteriën optimaal hun werk kunnen doen.” Met de strakke speen duurt het langer voordat de kalveren de melk op hebben. In combinatie met het extra speeksel worden zo de ideale omstandigheden gecreëerd voor de vertering van de melk. “Je zult begrijpen dat ik daarom geen voorstander van emmers en troggen ben. Dan drinken kalveren te snel en verloopt de vertering minder optimaal.”

Streven is hoge levensproductie
Na vier dagen krijgen de jonge kalveren ook extra water en ruwvoer, beiden in een apart schaaltje. Het eerste ruwvoer is Quality Calf Pens Flakes. Dit mengsel van stro, brok en muesli is de ideale smakelijke mix om de pensvertering op gang te brengen. Slechts een beperkte opname is voldoende om het pensproces te starten, stelt Bokdam. “Een goede start is de beste garantie voor een gezonde opfok en later een melkkoe die lang meegaat met een hoge levensproductie.”

Buik van kalf mag niet afkoelen

Een jong kalf moet altijd een warme buik hebben, vindt Coen Bokdam. Daarom strooit hij de kalverhokken in met meer dan een ruime hoeveelheid stro. “Een kalf verliest de meeste warmte aan de onderkant van de buik. Kalveren met een koude buik zijn vatbaarder voor diarree en longziekten. Dat wil ik voorkomen. Daarom leg ik de kalveren in een dik pak stro. Als ik langs de hokken van de pasgeboren kalveren loop, zie ik het liefst alleen het hoofdje.”

Een koe in de Cuddlebox met het kalf er voor