Diarree verder terugdringen met nieuw cryptovaccin

Er zijn al vaccins op de markt tegen de E-colibacterie, de virussen rota en corona, clostridium en salmonella. Met de introductie van Bovilus Cryptium is er nu ook een vaccin tegen cryptosporidiose (kortweg crypto); de belangrijkste veroorzaker van diarree bij pasgeboren kalveren.

Cryptosporidium parvum 
Er zijn zeventien soorten van deze eencellige ziekteverwekker bekend. Cryptosporidium parvum is veruit de belangrijkste in de melkveehouderij. 90 procent van de melkveebedrijven is besmet met deze verschijningsvorm van crypto. Op besmette bedrijven heeft gemiddeld een kwart van de dieren de ziekteverwekker onder de leden. Als er monsters worden ingestuurd - om de boosdoener van diarree bij kalveren te bepalen - wordt in de helft van de gevallen cryptosporidium parvum aangetroffen.
Naast de aanwezigheid van crypto worden ook vaak het rota- en coronavirus en E-coli aangetroffen in ingestuurde monsters. Volgens een woordvoerder bij MSD, komt vooral de combinatie van crypto en het rotavirus in Nederland vaak voor bij pasgeboren kalveren die lijden aan diarree. Beide ziekteverwekkers slaan toe - evenals het coronavirus - vanaf vijf tot 21 á 28 dagen na de geboorte.

Moeilijk te beheersen
Crypto is een zeer besmettelijke ziekte omdat de verspreiding gebeurt via oöcysten (kiemcellen) die makkelijk in een omgeving overleven. Opname via de bek van slechts zeventien oöcysten is voldoende om een volledige besmetting te veroorzaken. Eén besmet dier kan vervolgens tot 10 miljard oöcyten per dag uitscheiden. Veehouders vinden crypto één van de moeilijkst te beheersen veroorzakers van diarree die ook voor veel frustratie zorgt.
Behandeling van crypto gebeurt tot nu toe vaak via het oraal toedienen van Halocur. Dit middel voorkomt de aanhechting van de ziekteverwekker aan de darmvilli. Het nieuwe MSD-vaccin heeft dezelfde uitwerking maar dan via de biestverstrekking. Nadat een koe in de droogstand tweemaal gevaccineerd is met Bovilus Cryptium neemt de antistofconcentratie in de biest toe tegen het eiwit GP-40. Dit eiwit bevindt zich in de wand van de ziekteverwekker en speelt een rol bij de aanhechting aan de darmvilli. De antistoffen in de biest voorkomen dat de ziekteverwekker zich aan de darmen kan hechten.

Vijf dagen biest
Nadat koeien twee keer gevaccineerd zijn, volstaat in de volgende lactatie een eenmalige vaccinatie. Om voldoende antistoffen in de biest te krijgen, moeten de vaccinaties minimaal drie weken vóór de geboorte van het kalf hebben plaatsgevonden. Ook is het belangrijk om jonge kalveren tot en met vijf dagen na de geboorte biest te blijven verstrekken. De concentratie antistoffen tegen het GP-40 eiwit neemt weliswaar af, maar de aanwezige antistoffen in de transitiemelk voorkomen nog steeds aanhechting van de ziektekiemen aan de darmwand.
De kosten liggen tussen de 15 en 20 euro per vaccinatie en zijn afhankelijk van de kosten die dierenartsen rekenen voor de toediening. Een gelijktijdige combinatietoediening van dit vaccin met bijvoorbeeld het MSD-vaccin tegen E-coli en het rota- en coronavirus is mogelijk. Echter, beide vaccinaties moeten wel in een andere zijde van de hals plaatsvinden.

Zes infectieuze oorzaken van kalverdiarree

Er zijn zes infectieuze oorzaken van diarree bij jonge kalveren (jonger dan een maand). Cryptosporidium parvum (crypto) en coccidiose zijn wellicht de meest onbekende. Beide worden veroorzaakt door een eencellige parasiet.

Crypto veroorzaakt diarree als kalveren 5 dagen tot 21 dagen oud zijn. De parasiet houdt zich in leven in het maag/darmkanaal van de koe. Koeien hebben er niet zo veel last van. De minuscule eitjes van de parasiet (oöcysten genoemd) belanden via de mest van de koe in de omgeving. Door de stevige celwand blijven die eitjes zeer lang levensvatbaar. Met strikte hygiëne kunnen de gevolgen van de ziekte beperkt worden.
De symptomen van de andere eencellige parasiet, coccidiose, zijn zichtbaar vanaf vier weken leeftijd. Een uitbraak is te herkennen aan bloederige diarree en kalveren die persen op de mest. De eitjes van de parasiet (oöcysten) kunnen tot meer dan een jaar overleven in de stal. Bestrijding is mogelijk door kalveren te behandelen met een coccidiostatica.

Bacteriën
De E. colibacterie is een normale bewoner van het maagdarmkanaal van kalveren en zit ook in de mest. Na de geboorte komen kalveren in meer of mindere mate in aanraking met mest. Dit zorgt voor een natuurlijke opbouw van de weerstand. Wanneer het kalf met te veel E. colibacteriën in aanraking komt, kan het ernstige diarree krijgen. Melkkoeien kunnen gevaccineerd worden tegen E. coli zodat er extra veel antistoffen in de biest zitten.
Salmonella heeft bij jonge kalveren twee mogelijke veroorzakers: de bacterie Salmonella Dublin of Salmonella Typhimurium. Kalveren kunnen drie tot vijf dagen ernstig ziek zijn, maar de ziekte kan ook zonder ziekteverschijnselen verlopen. Dieren die niet ziek zijn kunnen de infectie wel doorgeven aan andere kalveren via de mest.

Virussen
De virussen rota en corona zijn verantwoordelijk voor een derde van de diarreegevallen bij kalveren. De belangrijkst infectieroute is via besmette mest. Het virus kan hierin een hele tijd overleven. Hygiëne speelt dus ook hier een belangrijke rol. Melkveehouders kunnen hun koeien enten tegen het rota- en coronavirus.