Grondgebondenheid botst met torenhoge grondprijzen

Waar landbouwgrond vroeger vooral werd gewaardeerd op basis van het agrarische rendement, bepalen tegenwoordig schaarste, ruimtedruk en alternatieve bestemmingen steeds vaker de prijs. De gemiddelde agrarische grondprijs kwam in het eerste kwartaal van 2026 uit op ruim 101.000 euro per hectare. In provincies als Flevoland, Noord-Brabant en Limburg worden regelmatig bedragen van meer dan een ton per hectare betaald. Voor melkveehouders betekent dat dat de kosten van grond steeds verder los zijn komen te staan van wat diezelfde hectare aan melkproductie kan opleveren. Volgens Rabobank zijn de kapitaalslasten van grond inmiddels al jarenlang hoger dan het financiële rendement ervan.

Rabobank: de investeringen die nodig zijn om alle benodigde hectares in eigendom te verkrijgen, zijn voor veel bedrijven simpelweg te groot.

Grond strategisch belangrijk
Toch blijft grond voor melkveebedrijven van grote strategische waarde. Niet alleen voor de ruwvoerproductie en mestplaatsing, maar ook vanwege de toenemende politieke aandacht voor grondgebondenheid. Zowel vanuit de overheid als vanuit de sector groeit de wens om melkveebedrijven sterker aan grond te verbinden, onder meer om kringlopen te sluiten, mestoverschotten te beperken en de relatie tussen veestapel en beschikbare hectares te versterken. Juist daar wringt volgens Rabobank de schoen. Veel ondernemers willen zich voorbereiden op toekomstige regelgeving, maar lopen aan tegen de economische realiteit. De investeringen die nodig zijn om alle benodigde hectares in eigendom te verkrijgen, zijn voor veel bedrijven simpelweg te groot.

Eigendom niet altijd de beste
Volgens Rabobank moet grondgebondenheid daarom breder worden bekeken dan uitsluitend grondbezit. Veel melkveehouders werken al jarenlang samen met akkerbouwers of andere grondgebruikers via langdurige pachtconstructies, mestafzet of voersamenwerking. Zulke samenwerkingsvormen leveren in de praktijk eveneens een bijdrage aan een grondgebonden bedrijfsvoering. De bank pleit er daarom voor om dergelijke constructies nadrukkelijk mee te wegen bij de verdere uitwerking van regelgeving rondom grondgebondenheid. Een systeem dat uitsluitend uitgaat van grond in eigendom sluit volgens de analyse onvoldoende aan bij de praktijk én bij de financiële mogelijkheden van veel bedrijven.

Laatste hectares het duurst
De analyse laat zien dat juist de laatste hectares relatief zwaar drukken op de financierbaarheid van een bedrijf. Een extra perceel draagt vaak beperkt bij aan de dagelijkse bedrijfsvoering, terwijl de investering aanzienlijk is. Zeker wanneer grond wordt gekocht vlak voor een bedrijfsovername of een grote stalinvestering kan dat de financierbaarheid flink onder druk zetten. Rabobank adviseert ondernemers daarom om niet alleen naar de beschikbaarheid van grond te kijken, maar vooral naar de strategische meerwaarde. Niet iedere hectare levert dezelfde bijdrage aan de continuïteit van het bedrijf.

Bedrijfsovername ingewikkelder
De hoge grondprijzen hebben bovendien gevolgen voor de opvolging binnen de melkveehouderij. Omdat grond een steeds groter deel van de bedrijfswaarde vertegenwoordigt, stijgt ook de financieringsbehoefte bij een overname. Waar een gespecialiseerd melkveebedrijf met ongeveer 400.000 kilogram melkproductie twintig jaar geleden vaak nog financierbaar was, ligt die grens tegenwoordig volgens Rabobank eerder rond 1 miljoen kilogram melk. Ook de hogere vermogensbehoefte van stoppende ondernemers, onder meer door de sterk gestegen woningprijzen, maakt bedrijfsovernames financieel complexer.

 Rabobank: landbouwgrond blijft een belangrijk productiemiddel én een strategische investering.

Verbreding als alternatief
Door de hoge investeringen in grond kijken steeds meer melkveehouders ook naar andere manieren om hun bedrijf verder te ontwikkelen. Verbreding met recreatie, zorg, energieproductie of andere nevenactiviteiten vraagt vaak minder kapitaal dan uitbreiding via extra grond en melkvee en kan tegelijkertijd zorgen voor aanvullende inkomsten. Volgens Rabobank blijft landbouwgrond een belangrijk productiemiddel én een strategische investering. Tegelijkertijd wordt het steeds belangrijker om investeringsbeslissingen niet alleen te baseren op de verwachting dat grond in waarde blijft stijgen, maar vooral op de bijdrage aan het rendement en de continuïteit van het bedrijf.

Realistisch perspectief
De uitdaging voor de komende jaren ligt daarmee niet alleen in het realiseren van verdere grondgebondenheid, maar ook in het vinden van werkbare vormen waarin eigendom, pacht en samenwerking naast elkaar kunnen bestaan. Daarmee ontstaat volgens Rabobank een realistischer perspectief voor melkveehouders die hun bedrijf toekomstbestendig willen ontwikkelen.