Rechter verbiedt handhaving Brabantse stallendeadline

De uitspraak volgt op rechtszaken die boerenorganisaties ZLTO en POV, met steun van BAJK, en onder meer Stichting Stikstofclaim en Agractie tegen de provincie hadden aangespannen. De organisaties vinden dat Brabantse veehouders worden gedwongen tot ingrijpende investeringen, terwijl nog onvoldoende duidelijk is welke landelijke stikstofmaatregelen eraan komen.

Rechtszekerheid niet gewaarborgd
De Brabantse aanpak moet ervoor zorgen dat de ammoniakuitstoot uit veestallen tussen 2019 en 2035 gemiddeld met 46 procent afneemt. Veel veehouders moeten daarvoor investeren in emissiereducerende technieken, zoals luchtwassers. Deze systemen hadden uiterlijk 1 juli 2026 in of op de stallen aanwezig moeten zijn. Volgens de rechter heeft de provincie de rechtszekerheid van veehouders onvoldoende gewaarborgd. Hoewel Noord-Brabant zelfstandig maatregelen mag nemen om de natuur te herstellen, moet daarbij rekening worden gehouden met de gevolgen voor ondernemers.

Financiële steunmaatregelen
De landelijke stikstofplannen die het kabinet op 26 juni presenteerde, spelen daarbij een belangrijke rol. Minister Jaimi van Essen van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur werkt onder meer aan een gebiedsgerichte aanpak met zones rond Natura 2000-gebieden. Ook zijn financiële ondersteuningsmaatregelen aangekondigd. De verdere uitwerking daarvan wordt in januari 2027 verwacht.
Volgens de rechter bestaat het risico dat Brabantse veehouders nu aanzienlijke bedragen investeren in hun stallen, terwijl zij later vanwege landelijke maatregelen alsnog moeten omschakelen of hun bedrijf moeten beëindigen. Bovendien biedt het landelijke beleid mogelijk financiële ondersteuning die in de Brabantse aanpak ontbreekt. Daarom moeten het provinciale en landelijke stikstofbeleid beter op elkaar worden afgestemd.

Boerenorganisaties deels tevreden
ZLTO en POV beschouwen de uitspraak als een belangrijke overwinning voor Brabantse veehouders. Volgens de organisaties bevestigt de rechter dat ondernemers niet tot kostbare investeringen mogen worden verplicht zolang onvoldoende duidelijkheid bestaat over toekomstige regelgeving en financiële ondersteuning. Tegelijkertijd hadden de organisaties gehoopt dat de stallendeadline verder zou worden opgeschoven of volledig zou verdwijnen. De rechter heeft de provinciale verduurzamingseisen echter niet geschrapt.

Provincie houdt vast aan stikstofaanpak
De provincie Noord-Brabant benadrukt dat de kern van haar stikstofbeleid overeind blijft. Stikstofgedeputeerde Wilma Dirken: “Daarmee blijft de provinciale aanpak om ammoniakuitstoot terug te dringen en natuurherstel mogelijk te maken overeind.”